Teamcultuur: wie bepaalt de cultuur in jouw team?

Wie bepaalt de cultuur in een team

In een team dat we begeleidden, was dat duidelijk voelbaar. Een handvol mensen met een lange geschiedenis binnen de organisatie bepaalde ongemerkt steeds meer de toon. Zij hadden reorganisaties en wisselingen in de leiding meegemaakt en waren teleurgesteld geraakt in besluiten en in leidinggevenden. Dat kleurde hoe er over de leiding werd gesproken, wat bespreekbaar was en hoe nieuwe ontwikkelingen werden uitgelegd.

In zulke teams hoor je zinnen als: "Dat hebben ze hierboven toch al besloten" en "Hier wordt toch niet geluisterd." Wanneer zulke uitspraken vaak terugkomen, gaan ze steeds minder klinken als een perspectief en steeds meer als een feit.

Nieuwe collega's sluiten zich daar gemakkelijk bij aan. Wie nieuw binnenkomt, leest de sfeer om te begrijpen hoe het hier werkt. Zo nemen mensen verhalen over van gebeurtenissen die zij zelf nooit hebben meegemaakt. Hoe dat gaat, beschrijven we ook in ons blog over nieuwe mensen en oude patronen.

Wat een kleine groep laat zien

Het ligt voor de hand om de meest kritische of geladen groep als het probleem te zien. Systemisch gekeken is dat te eenvoudig. Wie het sterkst reageert, maakt soms zichtbaar wat breder in het team of de organisatie speelt. Denk aan besluiten die nooit goed zijn uitgelegd, vertrouwen dat beschadigd raakte, signalen die jarenlang bleven liggen of gebeurtenissen waar nooit echt op is teruggekomen. Zolang daar niet gezamenlijk naar gekeken en over gesproken wordt, blijven de mensen die het hebben meegemaakt het verhaal dragen en herhalen. Over dat oud zeer schreven we eerder ook een blog.

Tegelijkertijd ontstaat zo'n patroon nooit alleen door de mensen die veel zeggen. De collega die wel vertrouwen heeft in de nieuwe leiding en dat voor zich houdt, de medewerker die mogelijkheden ziet maar zwijgt omdat de reacties voorspelbaar zijn, en de leidinggevende die kritische stemmen ontwijkt of juist alle aandacht geeft, houden het patroon allemaal mee in stand.

Zo ontstaan ongeschreven regels over wat je hier zegt, waar je voorzichtig mee bent en welke mening gemakkelijker wordt uitgesproken dan een andere. Ook zwijgen heeft dus invloed op de cultuur. Wie zich aanpast, iets inslikt of een ander geluid niet laat horen, wordt onderdeel van het patroon.

De luidste stem is niet altijd de grootste groep

Voor leidinggevenden vraagt dit om meer dan luisteren. Het vraagt ook om kijken naar de dynamiek achter wat je hoort. De meest hoorbare stem vertegenwoordigt lang niet altijd de meerderheid, en een verhaal dat breed wordt verteld, wordt niet per se door iedereen zo beleefd.

Daarom helpt het om naast de inhoud ook naar het patroon te kijken. Wie spreekt vaak en wie nauwelijks? Wie reageert op wie? Welke verhalen krijgen veel ruimte? En wat gebeurt er wanneer iemand een andere ervaring inbrengt? Daarvoor gebruiken we onder andere Deep Democracy, om niet alleen de meest gehoorde stemmen te volgen, maar juist ook ruimte te maken voor afwijkende perspectieven en voor wat nog niet wordt gezegd.

Wat teamcoaching zichtbaar maakt

Binnen teamcoaching maken we dit patroon samen met het team zichtbaar. We onderzoeken wat er is gebeurd, wat dat met mensen heeft gedaan en welke conclusies daaruit zijn ontstaan die inmiddels vanzelfsprekend zijn geworden. Mensen bij wie eerdere ervaringen nog sterk doorwerken, krijgen de gelegenheid om te benoemen wat zij hebben meegemaakt en waarom dat nog steeds invloed heeft. Tegelijkertijd krijgen ook de stillere stemmen ruimte om hun ervaring ernaast te leggen.

Daardoor kan het team onderscheid maken tussen wat toen gebeurde en wat er nu gebeurt. Oude ervaringen hoeven dan niet langer automatisch de betekenis van nieuwe situaties te bepalen. Zo ontstaat ruimte om anders te reageren, andere stemmen meer plaats te geven en opnieuw te onderzoeken wat het team in het heden nodig heeft.

Wie zet in jouw team de toon?

In de meeste teams weet iedereen wie de toon zet. Het wordt alleen meestal niet hardop gezegd, en zolang dat zo blijft, verandert er weinig. De vraag is daarom niet alleen wat de meerderheid in jouw team vindt, maar vooral welke verhalen steeds opnieuw worden verteld, wie daar veel invloed op heeft en welke stemmen nauwelijks worden gehoord.

Meer weten?

Herken je dit in jouw team of organisatie? Dan kan het helpen om samen te onderzoeken welke stemmen veel invloed hebben op de teamcultuur en wat daaronder ligt. Op onze pagina over teamcoaching lees je meer over hoe wij teams begeleiden in het zichtbaar maken van patronen, spanning en vastgelopen teamdynamiek. Of neem rechtstreeks contact op voor een vrijblijvend gesprek.