Waarom mensen in teams ophouden zich uit te spreken

Van uitspreken naar inhouden

In een team dat we begeleidden werd dat op een gegeven moment heel concreet verwoord. Iemand zei: "Ze luisteren, knikken van ja, herhalen je woorden om te laten merken dat ze je gehoord hebben, en vervolgens verandert er niets."

Dat soort ervaringen doen iets in een team.

Mensen gaan zichzelf inhouden. Niet altijd bewust, maar omdat eerdere gesprekken hebben geleerd dat openheid weinig oplevert. Er wordt nog wel gepraat, maar steeds minder met elkaar. Meer in de wandelgangen, in appjes of in kleine groepjes tussendoor. Dat lucht op, maar brengt weinig in beweging.

Hoe patronen in teams ontstaan

Wat opviel, was hoe logisch het gedrag in het team ondertussen was geworden. Sommige mensen trokken zich terug. Anderen werden cynisch of feller in hun reacties. Langzaam ontstond er meer wij-zij denken en groeide de afstand.

Onder veel van die reacties zaten ervaringen die zich in de loop van de tijd hadden opgestapeld. Momenten waarop mensen zich niet gehoord voelden, of het vertrouwen verloren dat uitspreken werkelijk verschil maakt.

Zo vormen patronen in teams zich vaak. Niet als bewuste keuze, maar als reactie op wat mensen hebben geleerd over hoe het hier gaat. De teamdynamiek past zich langzaam aan, totdat nieuw gedrag vanzelfsprekend wordt. Voor de mensen die er middenin zitten, maar ook voor nieuwkomers die het zonder het te beseffen overnemen. Hoe dat werkt lees je ook in Waarom psychologische veiligheid niet ontstaat door erover te praten.

Wat niet wordt uitgesproken, verdwijnt meestal niet. Het zoekt een andere weg. In wandelgangen, in terugtrekgedrag, in cynisme of in voorzichtigheid.

Wat systemisch kijken zichtbaar maakt

Systemisch kijken naar teamdynamiek betekent dat je niet alleen kijkt naar communicatie of gedrag, maar ook naar wat een team onderweg met elkaar heeft geleerd over spreken, luisteren en invloed hebben.

De vraag is dan niet alleen of mensen zich uitspreken. De vraag is ook wat er in het systeem is gebeurd waardoor mensen zijn gaan geloven dat het weinig zin heeft. En welk gedrag daardoor, vaak onbedoeld, steeds opnieuw in stand wordt gehouden.

Dat vraagt een andere manier van kijken. Niet meteen naar een nieuw gespreksprotocol of een betere feedbackvorm, maar eerst naar wat er onder de oppervlakte is ontstaan.

Op onze pagina over teamcoaching lees je meer over hoe we teams begeleiden in het zichtbaar maken van patronen, spanning en vastgelopen dynamieken.

De vraag die ertoe doet

De vraag is dus niet alleen of mensen zich uitspreken in jouw team. De vraag is wat het systeem hen heeft geleerd over wat er gebeurt als ze dat doen.

Meer weten?

Herken je dit in jouw team of organisatie? Neem contact op om te verkennen wat er in jullie team speelt.

Wil je zelf leren om systemisch te kijken naar teams en organisaties? In oktober start het driedaagse programma Systemisch Leiderschap.