Van overleven naar levenskunst: weer leren leven van binnenuit

Overleven zonder het door te hebben

Overleven ziet er zelden dramatisch uit. Het draagt een nette jas en gaat vaak samen met eigenschappen die maatschappelijk enorm gewaardeerd worden: verantwoordelijkheid, loyaliteit en doorzettingsvermogen. Je zegt ja terwijl je nee voelt, maar het komt even niet uit om daar iets mee te doen. Je stelt lastige gesprekken uit omdat het niet het juiste moment lijkt. Je merkt spanning, vermoeidheid of leegte, maar gaat door. Je denkt: dit hoort erbij. Nog even.

En zo raak je langzaam verwijderd van jezelf. Niet ineens, maar stap voor stap. Niet door onwil, maar door gewenning.

De signalen die we leren negeren

Het lichaam weet het vaak eerder dan het hoofd. Spanning in je schouders, onrust in je buik, slecht slapen, minder plezier, minder ruimte, minder adem. Ook emotioneel zijn er signalen: prikkelbaarheid, cynisme, een gevoel van zwaarte of juist van vlakheid.

We leren deze signalen te normaliseren. We praten ze weg, verklaren ze rationeel en zeggen tegen onszelf dat het nu eenmaal zo is. Vaak gaan we nog harder ons best doen, in de hoop dat het vanzelf weer lichter wordt. Tot het leven luider gaat spreken.

“The phone is ringing”: wanneer het leven om aandacht vraagt

Mijn zen-leraar Junpo Roshi zei vaak: “The phone is ringing. Answer the fucking phone.” Hij bedoelde daarmee niet dat er iets mis is met je. Hij bedoelde dat het leven probeert je iets te zeggen.

Elke keer dat je een signaal negeert, laat je de telefoon overgaan. Elke keer dat je jezelf voorbijloopt, rinkelt hij opnieuw. Niet om je te straffen, maar om je wakker te maken.

Ik weet hoe dat werkt, omdat ik het zelf heb gedaan. In de relatie met mijn ex waren er jarenlang signalen. Fysieke klachten, psychische spanning, een lichaam dat steeds luider sprak. En toch bleef ik volhouden. Omdat ik verantwoordelijk wilde zijn. Voor de relatie, maar ook voor de kinderen. Omdat ik dacht dat het aan mij lag. Omdat stoppen geen optie leek. Ik heb zelf ook lang in overleven gezeten.

Depressie ontstaat vaak niet omdat iemand zwak is of omdat er iets mis is, maar omdat iemand te lang heeft volgehouden. Te lang heeft doorgezet terwijl de signalen steeds duidelijker werden. Te lang is doorgegaan in een leven dat niet meer klopte.

Van overleven naar leven: een noodzakelijke verschuiving

De beweging die dan nodig is, zit zelden in nóg beter functioneren. Niet in jezelf repareren of optimaliseren. En ook niet in harder werken aan jezelf. De beweging is eenvoudiger en tegelijk ook ingrijpender: leren luisteren. Vertragen. Stilstaan bij wat er werkelijk leeft, ook als dat ongemakkelijk is.

Dat vraagt moed, omdat luisteren betekent dat je mogelijk keuzes moet maken die je liever uitstelt. Dat je moet erkennen dat iets niet meer klopt. Dat je oude zekerheden loslaat. Maar precies daar begint leven.

Levenskunst als alternatief voor blijven volhouden

Levenskunst is het alternatief voor overleven. Niet als ideaal of methode, maar als een andere manier van aanwezig zijn. Leven vanuit aandacht in plaats van op de automatische piloot. Vanuit voelen in plaats van volhouden of doorzetten.

Levenskunst betekent dat je de telefoon opneemt. Niet om meteen alles te begrijpen of op te lossen, maar om serieus te nemen wat zich aandient. Het is leren leven met beide voeten op de grond, midden in je werk, je relaties en je verantwoordelijkheden. Niet als project dat je afrondt, maar als een dagelijkse praktijk waarin je steeds opnieuw oefent in eerlijkheid en aanwezigheid. Niet perfect, maar wel waarachtig.

Er is iets anders mogelijk

Je hoeft niet te wachten tot het leven je stilzet. Je kunt eerder luisteren. Zachtere signalen serieus nemen en jezelf toestaan om te vertragen voordat je vastloopt. Levenskunst begint niet bij grote antwoorden, maar bij aandacht. Bij het soms ongemakkelijke, maar eerlijke contact met jezelf.

Dat is geen luxe. Het is een vorm van volwassenheid. En het is te leren.

Dit is waar levenskunst over gaat. Over de beweging van overleven naar leven. Over wakker worden in je eigen bestaan. Daarom bestaat de School voor Levenskunst.

Waar het vorige blog woorden gaf aan levenskunst, laat dit blog zien waarom die beweging nodig is.

Er is iets anders mogelijk dan overleven

Ben je in je eigen leven en werk op zoek naar meer samenhang, rust of richting? Dan nodigt de School voor Levenskunst je uit om kennis te maken met het open aanbod. In coaching, trainingen, retraites en online programma’s onderzoek je hoe je bewuster kunt leven en werken, met meer helderheid en trouw aan jezelf. Bekijk hier het aanbod voor individuele begeleiding, trainingen en retraites.

Twijfel je wat past, of wil je eerst afstemmen? Neem gerust contact op voor een kennismaking.