Hoe maak je keuzes door naar jezelf te luisteren?

Toch kun je na al die gesprekken en inzichten nog steeds niet weten wat voor jou klopt. Soms ontstaat er zelfs meer verwarring, omdat de stem van een ander zich ongemerkt vermengt met je eigen verlangen, je angst, je verantwoordelijkheidsgevoel of het beeld van wat verstandig zou zijn.

Naar jezelf luisteren vraagt daarom niet dat je je verstand uitschakelt of simpelweg je eerste gevoel volgt. Het vraagt dat je vertraagt, waarneemt wat er in je lichaam, gevoel en gedachten gebeurt en leert onderscheiden wat voortkomt uit angst, gewoonte of verwachting en wat werkelijk bij jou past.

Toen ik niet echt naar mezelf luisterde

Jaren geleden kreeg ik de kans om directeur te worden bij een groter trainingsbureau. Op papier was het een aantrekkelijke stap. Als alleenstaande moeder betekende de functie een stabiel inkomen en daarmee zekerheid voor mijn gezin. Tegelijkertijd bood de rol me de kans om mijn visie en jarenlange ervaring op het gebied van leren en ontwikkelen daadwerkelijk te implementeren. Er waren dus goede, inhoudelijke én praktische redenen om ja te zeggen.

Ook de mensen in mijn omgeving vonden het logisch dat ik deze kans zou pakken. Ik sprak erover, dacht erover na en probeerde de keuze zorgvuldig te maken. Tegelijkertijd merkte ik dat ik werd meegenomen in het enthousiasme van de buitenwereld. De kans leek voor iedereen zo logisch en aantrekkelijk, dat mijn eigen binnenwereld nauwelijks de tijd kreeg om bij te houden wat er werkelijk in mij gebeurde.

Uiteindelijk zei ik ja. Ik was zelf enthousiast geraakt en werd daarin versterkt door de mensen om mij heen, voor wie deze stap heel logisch leek. Daardoor ging ik sneller mee dan goed voor mij was. Pas toen ik eenmaal gestart was, merkte ik dat ik vooraf meer had moeten onderzoeken en afstemmen, en vooral meer tijd had moeten nemen om te voelen of deze stap werkelijk bij mij paste.

Die ervaring heeft me veel geleerd over keuzes. Juist wanneer er sterke rationele, praktische en inhoudelijke redenen zijn om ergens voor te kiezen, kan het moeilijk zijn om te blijven voelen of die keuze als geheel ook bij je past. Naar jezelf luisteren betekent dan niet dat je de verstandige argumenten terzijde schuift, maar dat je ze naast de andere informatie legt die in jou aanwezig is.

Naar je gevoel luisteren bij een belangrijke keuze

Wanneer we voor een keuze staan, gaan we vaak meer nadenken. We verzamelen informatie, wegen argumenten af, maken lijstjes en vragen anderen om advies. Ons hoofd probeert helderheid te creëren en wil voorkomen dat we de verkeerde keuze maken. Bij praktische beslissingen werkt dat vaak uitstekend, maar keuzes rond werk, relaties, levensrichting of een nieuwe fase in je leven laten zich zelden alleen met argumenten oplossen.

Je lichaam reageert vaak al voordat je precies kunt verwoorden wat er gebeurt. Je adem verandert, je schouders spannen zich aan, je voelt ruimte of juist verkramping, energie, nieuwsgierigheid, weerstand of onrust. Dat betekent niet dat ieder lichamelijk of emotioneel signaal automatisch de juiste richting aanwijst. Angst kan ontstaan omdat iets niet bij je past, maar ook omdat een nieuwe stap spannend is.

Naar je gevoel luisteren is daarom iets anders dan impulsief je eerste reactie volgen. Het betekent dat je je denken, lichaam, emoties, waarden, ervaring en intuïtie allemaal serieus neemt en de tijd neemt om te voelen hoe die verschillende lagen zich tot elkaar verhouden.

Welke stemmen hoor je eigenlijk?

Vanbinnen klinkt zelden maar één stem. Misschien is er een stem die niemand wil teleurstellen, een deel dat verstandig wil zijn of zekerheid zoekt, of een deel dat wil bewijzen dat je iets kunt. Misschien voel je loyaliteit naar mensen om je heen, wil je voldoen aan verwachtingen of heb je geleerd dat je moet doorzetten, ook wanneer iets niet langer klopt.

Ook oude overtuigingen kunnen behoorlijk luid zijn. Je moet deze kans grijpen. Anderen rekenen op je. Een goede keuze moet logisch uit te leggen zijn. Je mag pas iets loslaten wanneer je precies weet wat ervoor in de plaats komt. Zulke overtuigingen kunnen zo vertrouwd zijn dat je ze nauwelijks nog herkent als iets wat je ooit hebt geleerd.

Wanneer al die stemmen tegelijk spreken, wordt het moeilijk om te onderscheiden wat werkelijk van jou is. Dan helpt het om nieuwsgierig te worden naar wat je precies hoort. Welke stem spreekt vanuit angst of behoefte aan zekerheid? Welke vanuit loyaliteit, gewoonte of verwachtingen van anderen? En welke stem raakt aan iets wat voor jou werkelijk belangrijk is?

Dat onderscheid is niet altijd onmiddellijk duidelijk. Het vraagt aandacht, tijd en ruimte.

De ruis verminderen

Ruis komt van buitenaf, uit meningen, verwachtingen, sociale media, nieuws, adviezen en alles wat voortdurend om je aandacht vraagt. Minstens zoveel ruis ontstaat vanbinnen, door piekeren, aanpassen, controleren, vergelijken en de behoefte om het goed te doen. Wanneer je voortdurend nieuwe informatie blijft toevoegen, krijgt die beweging nauwelijks de kans om te zakken.

Daarom kan het helpen om minder te doen in plaats van meer. Om niet opnieuw naar een antwoord te zoeken, maar eerst stil te worden en waar te nemen wat er is:

• Voel je voeten op de grond en merk je adem op.
• Breng je aandacht naar je lichaam. Waar ervaar je spanning, ruimte, warmte of onrust?
• Laat gevoelens er zijn zonder ze meteen te verklaren of op te lossen.
• Merk op welke gedachten steeds terugkomen, zonder er direct in mee te gaan.
• Kijk of er een beeld, woord, verlangen of intuïtief gevoel naar voren komt.
• Blijf even bij wat zich aandient, ook als je nog niet weet wat het betekent.
• Stel pas daarna een reflectieve vraag, bijvoorbeeld: wat vraagt hier werkelijk om aandacht?

Wat zich aandient, hoeft niet meteen begrepen of opgelost te worden. Soms is het genoeg om erbij te blijven, te voelen en op te merken wat er gebeurt. Vanuit die aandacht kan geleidelijk iets duidelijker worden, zonder dat je er direct naar hoeft te zoeken. Daarna kan reflectie helpen om woorden te geven aan wat je hebt ervaren.

Wat stilte zichtbaar maakt

Wanneer je minder afleiding zoekt en langer aanwezig blijft bij wat er is, betekent dat niet dat het vanbinnen meteen rustig wordt. Vaak merk je juist eerst hoeveel er in je beweegt. Gedachten blijven komen, je lichaam kan onrustig zijn en misschien voel je de neiging om iets te pakken, iets te doen, iets op te lossen of met iemand te bespreken.

Wanneer je daar niet onmiddellijk van weggaat, kan er geleidelijk iets anders voelbaar worden. Vermoeidheid die je al een tijd negeert, spanning die je lichaam vasthoudt, verdriet waarvoor weinig ruimte was of een verlangen dat onder werk, verantwoordelijkheid en dagelijkse bezigheden naar de achtergrond is verdwenen. Misschien wordt zichtbaar hoeveel energie iets je kost, merk je dat een grens al langer bereikt is of voel je opnieuw wat je belangrijk vindt en wat in de drukte uit beeld is geraakt.

Stilte brengt je daarom niet per definitie meteen bij een antwoord. Ze helpt je eerst beter waar te nemen wat er in jou gebeurt en wat om aandacht vraagt. Vanuit die waarneming kan vervolgens ook meer helderheid ontstaan over een keuze.

Advies van anderen en trouw blijven aan jezelf

Advies van anderen kan ontzettend waardevol zijn. Mensen die jou goed kennen kunnen iets zien wat jij zelf niet ziet en je helpen ordenen, spiegelen en nuanceren. Tegelijkertijd kijkt ieder mens vanuit zijn eigen geschiedenis, waarden en angsten. Wat voor een ander verstandig, veilig of aantrekkelijk lijkt, hoeft voor jou niet te kloppen.

Een keuze kan er aan de buitenkant prachtig uitzien en vanbinnen toch geen passende beweging zijn. Andersom kan iets wat spannend is of moeilijk uit te leggen juist wel passen bij de richting waarin jij je wilt ontwikkelen. De kunst is daarom om anderen te laten meekijken zonder hun perspectief te verwarren met jouw eigen waarheid.

Luister naar wat iemand je meegeeft en keer daarna opnieuw naar binnen. Wat raakt je in wat iemand zegt? Waar voel je herkenning en waar verstrak je? Welke woorden brengen je dichter bij jezelf en welke juist verder bij jezelf vandaan? Uiteindelijk ben jij degene die met je keuze leeft en daarmee ook degene die er verantwoordelijkheid voor draagt.

Soms vraagt luisteren naar jezelf meer tijd

Een wandeling, een rustige ochtend of een dag zonder telefoon kan al veel ruimte geven. Toch merk je soms dat je niet zomaar uit de dagelijkse beweging komt. Je hoofd blijft bezig met wat er nog moet gebeuren, met werk, mensen die iets van je nodig hebben, beslissingen die wachten en alles wat thuis gewoon doorgaat. De eerste stilte zit dan nog vol met het leven dat je hebt meegenomen.

Juist daarom kan het helpend zijn om voor langere tijd uit die dagelijkse dynamiek te stappen. Wanneer je een aantal dagen niet voortdurend hoeft te praten, reageren, regelen en beslissen, krijgt je aandacht de kans om werkelijk naar binnen te bewegen. Je gaat minder over jezelf nadenken en meer waarnemen wat er daadwerkelijk gebeurt in je lichaam, je gevoel en je gedachten.

Dat is ook waarom wij tijdens jaarlijkse de Wandel- en stilte retraite met meerdere dagen stilte werken. De tijd maakt verschil. Soms ontstaat daardoor helderheid over een keuze, soms wordt eerst iets anders zichtbaar wat aandacht vraagt: hoeveel spanning je hebt opgebouwd, hoe moe je eigenlijk bent of welk verlangen al langere tijd op de achtergrond aanwezig is.

Wat een stilte retraite daarin kan betekenen

Een aantal dagen stilte doet iets anders dan een vrij weekend waarin je ondertussen blijft praten, lezen, appen en nadenken. Door werkelijk uit de dagelijkse stroom van werk, gesprekken, verwachtingen en prikkels te stappen, krijgt je systeem de tijd om te vertragen.

Tijdens de Wandel- en stilte retraite werken we daarom niet alleen met zitmeditatie, maar ook met wandelen, lichaamswerk, ademwerk, natuur en momenten van rust. Het lichaam doet mee, de zintuigen doen mee en er is tijd om steeds opnieuw terug te keren naar wat je op dat moment ervaart.

Je hoeft daarvoor niet met een grote levensvraag te komen. Misschien sta je voor een belangrijke keuze en verlang je naar helderheid. Misschien merk je vooral dat je al lange tijd doorgaat en behoefte hebt aan rust en ruimte. Wat er ontstaat hoeft vooraf niet vast te staan.

Maak ruimte om jezelf weer te horen

Naar jezelf luisteren vraagt uiteindelijk meer dan alleen beter leren horen. Het vraagt ook dat je serieus neemt wat je hoort. Dat kan betekenen dat je een besluit neemt, nog even wacht, een grens aangeeft, iets loslaat of erkent dat je op dit moment nog niet weet wat de volgende stap moet zijn.

Helderheid ontstaat niet altijd doordat je harder zoekt of langer nadenkt. Soms ontstaat ze juist doordat je stopt met jezelf te overstemmen en voldoende vertraagt om werkelijk waar te nemen wat er in jou leeft. Van daaruit kan een keuze ontstaan die niet alleen logisch of verstandig lijkt, maar ook past bij wie jij bent en bij wat op dit moment werkelijk belangrijk voor je is.

Wandel- en stilte retraite op de Veluwe

Tijdens de Wandel- en stilte retraite op de Veluwe stap je van vrijdagavond tot maandagochtend uit de drukte van het dagelijks leven. We werken met stilte, wandelen, meditatie, ademwerk, lichaamswerk, natuur en rust. Daardoor ontstaat ruimte om te ontprikkelen, afstand te nemen van de voortdurende stroom van vragen en verantwoordelijkheden en opnieuw waar te nemen wat voor jou werkelijk belangrijk is.

Je kunt komen met een concrete vraag of keuze, maar dat hoeft niet. Misschien verlang je vooral naar een paar dagen waarin je niets hoeft te regelen of op te lossen en waarin je opnieuw kunt afstemmen op jezelf.

Meer over de jaarlijkse wandel- en stilteretraite.